قدیمی ترین شهر دنیا در ایران

شوش کهن ترین شهر جهان حدود 5 هزار سـال پیش از میلاد به عنوان کانون مذهبی ساکنان دشت اطراف بنیاد نهاده شد...

آرامگاه دانیال نبی مقبره دانیال پیامبر

دانیال نبی از پیامبران بنی اسرائیل، معاصر و مورد توجه کوروش هخامنشی بوده که در زمان داریوش به وزارت رسیده است. به نظر می رسد دانیال نبی هنگامی که به خواست داریوش برای بازدید و زیارت به بیت المقدس می رفت در در دامنه های تپه "آکروپولیس" بر کنار رود "شاوور" درگذشته و در همین، در  شهر شوشبه خاک سپرده شد.

این شهر بـاستانی به این علت که از آغاز حیات آن تـاکنون زندگی شهری در آن جریان دارد به عنوان کهن ترین شهر جهان شناخته شده است . شوش پـایتخت عیـلام از موقعیت ممتازی برخوردار بود .

عیلام در واقع تلفظ آشوری سرزمین "هل تم تی" به زبان عیلامی به معنای سرزمین خدایان است . این شهر از دیرباز بستر تولد و گسترش تمدن هـای بزرگی بوده ، تمدن هـایی که اکنون چهره ای ماندگار در تاریخ از آنان به جا مانده است . دراین شهر تاریخی عیلامی ها ، آشوری ها ، هخامنشیان ، سلوکیان، پارتیان ، بابلی ها وساسانیان حکمرانی داشته اند . از دیدنی های این شهر می توان به موزه شوش ، بـارگاه دانیـال نبی (ع) ، کـاخ شـاپور ، تپـه های باستانی و قلعه شوش اشاره کرد . محوطه باستانی شوش در شهر شوش ، محوطـه وسیعی را در بـر می‌گیرد کـه بناها و سازه‌ های معماری بسیار متنوعی پیش از تاریخ تا دوران اسلامی را در خود جای داده است .

کاخ آپادنا 

یکی از بـاشکوه‌ تـرین کاخ ‌های آن از شهرت عالمگیر برخوردار است و یکی از کم نظیرترین آثار باستانی جهان به شمار می رود . کـاخ آپادانا به دستور داریوش پادشاه هخامنشی درحدود سال‌های 521 - 515 پیش از میلاد در شوش روی آثار و بقایای عیلامی بنا نهاده شد .

دیوارهـای کـاخ از خشت و ستون ‌های آن از جنس سنگ است ، کاخ داریوش دارای قسمت‌ های مختلفی از جمله تالار بار عام ، دروازه و کاخ پذیرایی و دارای سه حیاط مرکزی است . قلعه فرانسوی ها ، تپه هـای باستانی آپادانا ، موزه شوش ، هفت تپه ، موزه هفت تپه ، زیگورات چغازنبیل و مقبره دانیال نبی (ع) از دیگر مکان های دیدنی این شهر تاریخی است . بهترین موقع برای بازدید از این شهر زمستان و بهـار است ، در اسفند و فـروردین هوای منطقه بسیار مطبوع و دلپذیر است .

 

قلعه شوش:

در سال 1897 میلادی"ژان ماری ژاک دومورگان" برای تحقیق و اکتشاف به شوش آمد و دولت فرانسه را متقاعد کرد محلی امن و مناسب برای هیات باستان شناسی فرانسه در شوش ایجاد کند. به همین منظور بلندترین نقطه تپه های شوش یعنی اکروپل برای این منظور انتخاب و قلعه ای با یک طرح قرون وسطایی اروپا بر فراز آن ساخته شد. ساختمان این قلعه که با نظارت حاج مصطفی دزفولی و با مصالح محلی از جمله خشت بنا شد، تا سال 1912 میلادی به انجام رسید. قلعه باستانی شوش از مصالح تپه باستانی شوش توسط باستان‌شناسان فرانسوی ساخته شده در ساختار این بنا، آجر کتیبه‌هایی از کلیه آثار باستانی در شهر شوش از جمله چغازنبیل دیده می‌شود. این قلعه بسیار زیبا یکی از منحصر به فردترین آثار تاریخی در ایران است که با هنر‌مندی تمام روی تپه باستانی شوش و در کنار کاخ آکروپل ساخته شده است. پلان قلعه ذوزنقه شکل است که قاعده کوچک آن در سمت شمال واقع شده است. دور تا دور آن را راهرویی احاطه کرده وردیف اتاقهایی به سمت حیاط، برگرد آن قرار گرفته اند. بنا بر این گزارش، قلعه آکروپل یا شوش روى بلندترین نقطه شهر شوش بنا شده و شباهت بسیار زیادى به زندان باستیل فرانسه دارد. این قلعه با استفاده از آجرهاى به دست آمده از کاخ داریوش و تعدادى از آجرهاى منقوش به خط میخى چغازنبیل، به دست استادان دزفولى بنا شده است. تقسیم بندی کلی قلعه با دو حیاط و فضاهای پیرامون این حیاط شکل می گیرد. قلعه دارای سه ورودی است که یکی از آنها در حال حاضر مسدود می باشد.

 

معبد چغازنبیل

یکی از باشکوه ترین یادگارهای تاریخی شوش، معبد چغازنبیل است که در سده سیزدهم پیش از میلاد ساخته شده و با گذشت نزدیک به 3300 سال از پایه گذاری آن، نمادهای باعظمت شهر قدیم در آن جلوه می کند.

این معبد توسط "اونتاش ناپیراشا" پادشاه ایلام در سه هزار و 200سال پیش به ارتفاع 53متر در بین دو شهر شوش و شوشتر کنونی احداث شد از این معبد امروز تنها 25متر از ارتفاع آن باقی مانده است.
نیایشگاه چغازنبیل برای ستایش ایزد اینشوشیناک " نگهبان شهر شوش" ساخته شد ،چغازنبیل واژه ای محلی از ترکیب دو کلمه چغا به معنای تپه و زنبیل است .

زیگورات بنایی پنج طبقه محل نگهداری مجسمه خدایان و انجام مراسم های مذهبی بوده که به غیر از طبقه اول و پنجم تمامی طبقات از خشت پر شده و طبقه پنجم که مرتفع ترین طبقه است و تنها کاهنان و خانواده های شاه اجازه ورود به آن را داشته اند .

ایلامی ها معتقد بودند که هنگام غروب خدایشان از آخرین طبقه زیگورات به آسمان پرواز می کند و روز بعد باز می گردد.

هسته مرکزی زیگورات از خشت خام احداث شده ، جهات گوشه های زیگورات منطبق با چهار جهت اصلی شمال، جنوب، شرق و غرب است

 

 در بدنه زیگورات چغازنبیل پس از هر ردیف آجر ساله یک ردیف آجر نبشته دار به کار برده شده است که اکثر آجر نبشته ها از سازنده بنا و دلیل ساخت بنا را بیان می کند در متن یکی از آجر نبشته ها آمده "من اونتاش ناپیراشا پسر هوبانومنا شاه آنزان وشش به خدای ناهونته نماز گذاردم ، او این خواهش را مستجاب کرد و آنچه را که من خواسته بودم انجام داد ، این معبد را با تاقهای آجری ساختم.

مجسمه طلایی ناهوته را قلمزنی کردم ، آنرا در مکان مقدس قرار داده ام ، باشد که کارهای من مورد قبول خدای ناهوته قرار گیرد ، در طول سالها و روزها یک حکومت طولانی به دست آورده ام که با سلامتی من همراه بود."

در تمامی اضلاع زیگورات صحن های بسیار وسیع وجود داشته که این صحن ها مسیر حرکت کسانی بوده که برای انجام مراسم های مذهبی در آن جا جمع می شدند ،صحن ها راه حرکت دسته جمعی ذاکران به مناسک مذهبی بوده است.

دو معبد در بدنه طبقه اول زیگورات ساخته و به اینشوشیناک وقف شده بود که آنها را معابد اینشوشیناک آ و ب نامگذاری کرده اند ، در معبد آ به طرف داخل حیاط معبد یک طبقه اولیه باز می شده که در همان زمان تعطیل شده و معبد ب که در آن به طرف بیرون باز می شده و در تمام دوران استفاده از زیگورات مورد استفاده قرار می گرفته است.

معبد چغازنبیل در سه باروی تودر تو ساخته شده است که در هر یک از باروها، بناها و مکان های ویژه ای طراحی و بنا شده است.

بین باروهای اول و دوم سه کاخ شاهی و پنج آرامگاه زیرزمینی سلاطین عیلام و یک پرستشگاه که به " نوسکو " خدای آتش پیشکش شده بود، جای داشته است.

بین باروی دوم و سوم بازمانده های تصفیه خانه آب شهر و هفت پرستشگاه پیداست. این تصفیه خانه در زمره قدیمی ترین تاسیسات آبرسانی جهان به شمار می رود.

معبد زیگورات در مرکز حصار سوم قرار گرفته است ،این معبد با به کارگیری میلیون ها آجر ساخته شده که یادگارهای آن هنوز پابرجاست.

محوطه مقدس چغازنبیل از طریق هفت دروازه با محیط اطراف ارتباط دارد . در درون این مجموعه سه معبد با حیاط های سنگ فرش وانبارهای متعدد آلات وادوات جنگی قرار دارد.

همان گونه که ورودی تخت جمشید با نقش برجسته گاوهای نگهبان تزیین شده ورودی معابد ایلام نیز بوسیله مجمسمه هایی چون شیر، گاو نر و سگ محافظت می شده است.

از کاوش های این موزه آجرشناسی، یادگارهای تاریخی فراوان و ارزشمندی به دست آمده که لوح حمورآبی یا نخستین قانون مدون بشر در زمره این یافته های باستان شناسی است.

عملیات باستان شناسی در این بنا از حدود سال 1325 خورشیدی آغاز گردید وتا سال 1341 ادامه داشت اهمیت این محوطه تاریخی به عنوان مهم ترین اثر به جای مانده از دوران حکومت ایلامی ، قدمت سه هزار ساله آن با جاذبه های طبیعی اش از جمله عوامل قرار گرفتن این اثر تاریخی در سال 1979 در فهرست میراث جهانی یونسکو بود.

زیگورات چغازنبیل یکی از باشکوه ترین جاذبه های تاریخی، فرهنگی و گردشگری در استان خوزستان است که چشمان هر بیننده ای را به سوی خود جلب می کند.

سالانه دهها هزار گردشگر خارجی از اقصی نقاط جهان از بنای چغازنبیل در 35کیلومتری جنوب شوش بازدید می کنند